Չարը սկսվում է մտքից, բայց այնտեղ էլ կարող է ավարտվել
Այսօր Մեծ Պահքի 10-րդ օրն է, և մեր խորհրդածության նյութն է Միքիայի մարգարեության 2․1–11 հատվածը։ Սա խիստ և անհանգստացնող խոսք է, բայց հենց այդ պատճառով էլ՝ բժշկող։ Մարգարեն դատապարտում է այն մարդկանց, ովքեր «գիշերով խորհում են անօրենություն» և առավոտյան գործի են դնում իրենց ծրագրած չարը։ Այստեղ մեղքը միայն գործը չէ, այլ՝ միտքը․ նախ մարդն է ներսում խեղաթյուրվում, հետո աշխարհը։ Չարիքը սկսվում է երևակայությունից, երբ միտքը դադարում է ծառայել ճշմարտությանը և սկսում է ծառայել շահին։ Այս տեքստը մեզ հիշեցնում է, որ բարոյական կյանքը առաջին հերթին մտքի կյանք է։
Փիլիսոփայական առումով սա պատասխանատվության մասին խոսք է․ մարդը պատասխանատու է ոչ միայն իր արածի, այլև իր ուզածի համար։ Եթե ցանկությունն է հիվանդ, գործն էլ առողջ չի կարող լինել։ Մարդը, ով սովորել է ուրիշի տունը, հողը կամ արժանապատվությունը դիտել որպես իր իրավունքի առարկա, աստիճանաբար կորցնում է սեփական «ես»-ի սահմանները։ Նա դառնում է ուժի տրամաբանության գերի։ Իսկ որտեղ իշխում է ուժը, այնտեղ լռում է արդարությունը։
Մարգարեն նաև մերկացնում է կեղծ մխիթարությունը․ նա խոսում է նրանց մասին, ովքեր սիրում են այն մարգարեներին, որոնք խոստանում են «գինի ու օղի»՝ այսինքն հաճելի խոսքեր, առանց ճշմարտության խստության։ Մարդը միշտ գայթակղվում է լսել այն, ինչ իրեն հանգստացնում է, ոչ թե այն, ինչ իրեն փոխում է։ Բայց հոգևոր կյանքը չի կարող կառուցվել միայն հարմարավետության վրա։ Ճշմարտությունը հաճախ անհարմար է, որովհետև այն քանդում է մեր կեղծ ինքնապաշտպանությունը։
Մեծ Պահքի համատեքստում այս հատվածը մեզ հրավիրում է մտքի պահքի։ Ոչ միայն սննդից հրաժարում, այլ՝ անարդար ծրագրերից, դատապարտող մտքերից, ուրիշի հաշվին ապրելու գաղտնի ցանկությունից։ Պահքը դառնում է ազատագրում, երբ մարդը դադարում է ներսում կառուցել այն աշխարհը, որը դրսում դժոխք է դառնում։ Միքիայի խոսքը նաև հույս ունի իր մեջ, թեկուզ անուղղակի․ եթե Աստված դատում է անարդարությունը, ուրեմն մարդը կարող է վերադառնալ արդարությանը։ Եթե կեղծ մխիթարությունը մերժվում է, ուրեմն հնարավոր է իրական մխիթարությունը՝ ճշմարտության մեջ։
Այսօրվա պատգամը կարող ենք ամփոփել այսպես․չարը սկսվում է մտքից, բայց այնտեղ էլ կարող է ավարտվել։ Եթե միտքը դարձնենք աղոթք, ծրագրերը՝ ծառայություն, իսկ կամքը՝ ճշմարտության աշակերտ, ապա Մեծ Պահքը կդառնա ոչ թե միայն զսպում, այլ՝ նոր մարդ ստեղծելու ճանապարհ։
Տեր Հեթում քահանա Թարվերդյան
